توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٠٩ - اقسام المام و سلخ

نمى‌يافتند بسوى ارواح ما راه‌هائى را.

ضمير در [لها] به [منيّه‌] راجع بوده و آن حال است از [سبلا] و [المنايا] فاعل است براى [وجدت‌].

و در نقلى [يد المنايا] روايت شده.

شاهد در اينستكه ابو الطيب تمام معناى شعر ابو تمام را اخذ كرده به اضافه پاره‌اى از الفاظ آن كه لفظ [المنيّه‌] و [الفراق‌] و [الوجدان‌] باشد و لفظ [نفوس‌] را به [ارواح‌] مبدّل ساخته و در عين حال از نظر بلاغت ايندو بيت با هم مساوى هستند لذا شعر ابو الطّيب مذموم نيست ولى در عين حال فضل براى كلام ابو تمام است.

سپس شارح گويد:

و بگفته مصنّف اگر معنا بتنهائى اخذ و سرقت شود اين اخذ را اصطلاحا المام و سلخ خوانند.

كلمه [المام‌] مشتقّ است از [الّم‌] يعنى قصد كرد و اصل آن از [الّم بالمنزل‌] بوده كه بمعناى فرود آمدن در منزل ميباشد.

و لفظ [سلخ‌] يعنى كندن پوست از گوسفند و مانند آن و ارتباط اين معنا با مورد بحث آنستكه گويا قائل دوّم از معنا جلد و قالب آن را كنده و يك جلد ديگرى بآن مى‌پوشاند چه آنكه لفظ نسبت بمعنا به منزله لباس ميباشد.

اقسام المام و سلخ‌

المام همچون اغاره بر سه قسم است زيرا كلام دوّم يا ابلغ از كلام اوّل بوده يا مادون آن ميباشد و يا با هم در يك عرض قرار دارند.